| Terytorialna Historia Kościoła Katolickiego |
|
Struktura Kościoła
Kościół katolicki buduje swoje struktury na zasadzie terytorialnej,
chociaż zdarzają się parafie i diecezje natury personalnej. Podstawowymi
jednostkami podziału terytorialnego są parafie, dekanaty i diecezje.
Dekanaty pełnią funkcję nadrzędną wobec parafii, których gromadzą około
dziesięciu. Metropolie, zwane inaczej prowincjami kościelnymi, pełnią
funkcję nadrzędną wobec diecezji, których w swoim składzie mogą posiadać
nawet kilka. Struktury te w Kościele są bardzo trwałe, a konieczność ich
zmian lub korekt wynika w zasadzie z dwóch powodów. Pierwszym jest przyrost
i migracja ludności. Drugi powód to bardzo szeroko rozumiane względy
historyczne - wojny, zmiany granic państwa itp. Zwłaszcza drugi czynnik miał
istotny wpływ na reformy struktury Kościoła w Polsce.
Zarys terytorialnej historii Kościoła katolickiego w Polsce
1795
Do roku 1795 w Kościele katolickim w Polsce istniały 2 metropolie: w
Gnieźnie od 1000 roku, która obejmowała biskupstwa koronne i litewskie i we
Lwowie od 1375 roku, która obejmowała biskupstwa łacińskie na Rusi. W 1783
roku utworzono metropolię w Mohylewie nad Dnieprem dla diecezji polskich
ziem zabranych. W 1818 roku utworzono metropolię w Warszawie dla Królestwa
Polskiego. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku i zakończeniu działań
wojennych w roku 1920 na terenie Polski znalazły się trzy metropolie w
całości: gnieźnieńsko-poznańska, warszawska i lwowska, a mohylewska jedynie
w części. Do tego w nowych granicach Rzeczpospolitej znalazły się: 4
archidiecezje, 12 diecezji i małe części trzech kolejnych diecezji. Taki
stan rzeczy wymagał poważnego unormowania:
25.10.1925 r.
Bulla Piusa XI „Vixdum Poloniae Unitas". W 7 lat po odzyskaniu
niepodległości w 1918 roku i stosunkowo szybkim - mimo wojny z bolszewikami
do 1922 roku - podpisaniu konkordatu 10 lutego 1925 roku nastąpił nowy
podział diecezji. W odrodzonym państwie polskim znalazły się początkowo trzy
metropolie -Gniezno-Poznań, Warszawa i Lwów. Czwartą metropolię utworzono w
1924 roku w Krakowie, włączając w nią diecezję tarnowską, kielecką,
częstochowską i katowicką (utworzoną w 1920 roku, podobnie jak diecezją
łódzką). Bulla z 1925 roku powołała piątą metropolię - Wilno. 1946 r. Z
wygnania z Niemiec (areszt domowy) wrócił Ks. Prymas August Hlond. Rozłączył
on Poznań od Gniezna, a związał Gniezno z Warszawą (nadal jednak istniały
dwie diecezje, dwie metropolie); w obu był biskupem i metropolitą. Zmarł w
1948 roku; Jego następcą został dotychczasowy ordynariusz lubelski bp Stefan
Wy-szyński; miał wówczas nieco ponad 47 lat.
28.06.1972 r.-28.06.1972 r.
Paweł VI ogłasza bullę „Episcopatus Poloniae coetus". W 1971 r. W. Brandt
podpisał układ między Niemcami a Watykanem. W jego następstwie mogły być na
nowo zorganizowane diecezje na Ziemiach Zachodnich. Jeszcze w 1945 roku na
ziemiach przyłączonych do Polski zostały zorganizowane administratury
apostolskie w Gdańsku, Olsztynie, Opolu, Wrocławiu i Gorzowie. Na Wschodzie
utworzono trzy administratury: w Białymstoku, Drohiczynie i Lubaczowie.
Ostateczne dostosowanie granic diecezji do granic państwa polskiego
nastąpiło w 1972 roku. Erygowano diecezję opolską, gorzowską,
szczecińsko-kamieńską i koszalińsko-kołobrzeską Diecezje opolską i gorzowską
włączono w skład Metropolii Wrocławskiej, a szczecińsko-kamieńską i
koszalińsko-kołobrzeską oraz gdańską (dotąd zależną bezpośrednio od Stolicy
Apostolskiej) włączono w skład Metropolii Gnieźnieńskiej. Olsztyn, który
również był diecezją nie włączoną w struktury polskiego Kościoła, włączono
do Metropolii Warszawskiej. Po roku 1972 struktura Kościoła obejmowała 27
jednostek - 24 diecezje i 3 administratury na wschodzie kraju.
25.03.1992 r.
Bulla Jana Pawła II „Totus Tuus Poloniae Populus" 13 nowych diecezji 5
nowych metropolii.
Kliknij na rysunek aby powiększyć.
 |
